Koło przewodników PTTK
Zamawianie usługi przewodnickiej po Chełmnie
Chełmińska Informacja Turystyczna
Rynek 28 - Ratusz
(siedziba Muzeum Ziemi Chełmińskiej)
86 - 200 Chełmno
tel. 56 686 21 04
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Wycieczki z przewodnikiem po Chełmnie
Zwiedzanie z przewodnikiem po Chełmnie
Zwiedzanie Chełmna z przewodnikiem
Usługa przewodnicka po Chełmnie
Zwiedzanie Chełmna
Chełmno - przewodnik
Cennik usługi przewodnickiej po Chełmnie - obowiązujący od 16 października 2026 r.
* język polski
- do 2 godz. 350 PLN brutto (cena zawiera podatek 23 % VAT)
- każda następna godzina 170 PLN brutto (cena zawiera podatek 23 % VAT)
- "Nocny Spacer" 500 PLN (cena zawiera podatek 23 % VAT)
* język obcy - 100% drożej
Zamawianie usługi przewodnickiej po Chełmnie:
Chełmińska Informacja Turystyczna Rynek 28 - Ratusz 86 - 200 Chełmno
tel. 56 686 21 04 e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Korzenie ruchu turystycznego w Chełmnie sięgają przełomu XIX i XX wieku. Już wówczas miasto miało zaszczyt gościć wiele znamienitych osobistości i spore grupy turystów.
Powołane w 1895 r. Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" obok działlaności sportowej rozwijało także krajoznawstwo i turystykę, ucząc przywiązania do Ojczyzny, zapoznając zarazem z historią wielu miast i zabytków.
Z początkiem XX w. w Chełmnie dojrzewała myśl założenia Verein zur Hebung Fremdenverkehrs (w tłumaczeniu: Towarzystwo Rozwoju Ruchu Turystycznego). Ukonstytuowało się ono 4 lipca 1906 r., a 7 sierpnia wybrano Zarząd, w którego skład weszli: dr August Schacht - przewodniczący, burmistrz Komossa - zastępca, Goerz - sekretarz, nauczyciel Albreht Rehbein - zastępca sekretarza i Kummer - skarbnik. Stowarzyszenie to miało łączyć ludzi różnych zawodów bez względu na wyznanie czy poglądy polityczne. Aktywna działalność dra Augusta Schachta miała doprowadzić do stworzenia z Chełmna ośrodka uzdrowiskowego, a także prowadzić promocję Chełmna jako ważnej miejscowości turystycznej. Oragnizacji tej udało się już w 1906 r. utworzyć Park nad Browiną. W kolejnych latach udało się dokupić kolejne obszary, a także prowadzić wiele nasadzeń drzew.
Krzewicielami turystyki było również powstałe w Chełmnie na pocz. XX w. harcerstwo. Uczestniczyli oni w licznych krajoznawczych obozach wędrownych, które wzbogacały ich wiedzę na temat zabytków i historii.
Z poczatkiem lat 20. XX w. napływały do Chełmna rzesze letników, a w sezonie wakacyjnym gród znacznie się ożywiał. Jednakże jak podawała lokalna prasa, z jednej strony wychwalano walory Chełmna zapraszając gości, a z drugiej obawiano się nadchodzącej drożyżny. W okresie międzywojennym turyści przybywali do miasta koleją, statkiem, samochodami i autobusami. Chełmno cieszyło się wówczas dużym zainteresowaniem. Dla przykładu można podać, że w czerwcu 1922 r. przybył do Chełmna minister Antoni Ponikowski szukając dla swej rodziny specjalnego letniska. Wybór padł na malowniczą leśniczówkę w Uściu.
Pierwszy przewodnik po Chełmnie w wersji książkowej ukazała się w 1921 roku. Jego autorem był Ludwik Stolarzewicz. Książeczka zatytułowana „Chełmno”, wydana została nakładem księgarni Jakuba Kobierzyńskiego w Chełmnie. Przewodnik ten liczył zaledwie 31 stron, jednakże w zwięzły i przystępny sposób ilustrował dzieje miasta oraz historię poszczególnych zabytków. Kolejnym niewielkim przewodnikiem była książeczka opublikowana przez dr Mieczysława Orłowicza "Ilustrowany Przewodnik po Chełmnie i Świeciu", Lwów - Warszawa 1924. To również niewielka, bo 24 - stronicowa książeczka pokazująca uroki tychże miast, uzupełniona danymi teleadresowymi. Następny przewodniki ukazał się w roku 1929. Wówczas to Jan Grabowski, a następnie Jan Nierzwicki opracowali w krótkiej i ciekawej formie informacje dla turystów. Przewodnik Jana Niedrzwickiego w roku 1930 doczekał się nawet kolejnego wydania.
W 1929 roku Magistrat Chełmna dostrzegał walory turystyczne miasta, starając się zachęcić do przyjazdu jak największych grup turystów. Przygotował wówczas specjalną broszurę informacyjną z którą udano się na Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu. Druk ten został wydany w nakładzie 300 egzemplarzy w miescowej drukarni "Nadwiślanina". Prezentował on historię miasta, dane teleadresowe, informacje o hotelach, cenniki i informację PKP. Także druki wydawame podczas Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu zachęcały do wzięcia udziału w 10 - dniowych wycieczkach, które wiodły przez Poznań - Gdynia - Chełmno - Warszawę - Kielce - Ojców - Kraków i Zakopane.
W tym samym roku, a dokładnie 12 grudnia 1929 r. Rada Miejska godzi się na przystąpienie miasta Chełmna jako członek do Spółki "Pomorski Związek Propagandy Turystycznej" z 10 udziałami po 100 zł. Przedstawicielem konstytucyjnego zebrania został burmistrz miasta Stanisław Zawacki. Miasto zaczęło wówczas bardzo zabiegać aby zaliczyć Chełmno na Pomorzu do miejsowości turystycznych. 5 kwietnia 1933 roku wystosowało w tym celu specjalne pismo do Związku Polskich Towarzystw Turystycznych. Wiązało się to również z uzyskaniem specjalnej zniżk 33 i 1/3 % na bilety kolejowe, co z pewnością przyczyniłoby się do zwiększenia liczby turystów przybywających do miasta. Władze argumentowały, że Chełmno posiada wspaniałą historię, ciekawe zabytki oraz unikalne walory przyrodnicze. Specjany wniosek w tej sprawie został złożony również 19 lipca 1933 r.do Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Toruniu. Jednakże wówczas Ministerstwo Komunikacji go nie uwzględniło. Dopiero w 1934 r. udało się zrealizować ten pomysł dzięki staraniom chełmińskiego Oddziału PTK. Wówczas to chełmińska stacja kolejowa została zaliczona do stacji turystycznych.
Już w okresie międzywojennym tj. 10 lipca 1933 r. powołane zostało w Chełmnie Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, którego celem było przede wszystkim propagowanie walorów turystycznych i piękna miasta. Część źródeł podaje datę 1 sierpnia 1933 r. Ówczesna gazeta "Nadwiślanin", która ukazywała się w tym czasie w Chełmnie dopiero 15 sierpnia 1933 r. podała, że "Rada Gówna Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (Touring - klub) uruchomiła w Chełmnie swój oddział, przez co wzmoże się z pewnością ruch turystyczny w naszym mieście". W skład ówczesnego Zarządu Towarzystwa weszli: Kamir Schreyer, Radzymiński, Biernaczek, Gitel i Benesowa. Biuro oddziału znajdowało się w Aptece Radzieckiej przy Rynku 24.
W 1933 r. liczba członków wynosiła 26, w 1934 - 35, w 1935 - 85, w 1936 - 101, w 1937 - 104, a w roku 1938 - 88.
Już 24 września 1933 r. delegacja chełmińskiego PTK brały udział w zjeździe Okręgowym PTK, który odbył się w Toruniu, a w 1937 r. w Grudziądzu. Z okazji 700 lecia Chełmna chełmińskie PTK rozprowadzało opisy miasta i jego zabytków. Ważnym przedsięwzięciem było również zoorganizowanie ciekawego odczytu. Staraniem miejscowego PTK 22 października 1933 r. kpt. Sierociński z KK2 przedstawił swoje wrażenia z wycieczek turystycznych po Tatrach i Pieninach, połączony z pokazem zdjęć. Natomiast 5 grudnia 1933 r. chełmińskie PTK przygotowało w Sali Hotelu Centralnego wieczornicę dramatyczną, podczas której wystąpił miejscowy chór męski "Harmonia" z nowym utworem "Rewia przez życie" w aranżacji Kamila Schreyera.
Krótko po powstaniu chełmińskieko PTK, a dokładnie 18 maja 1934 r. na zaproszenie ówczesnego burmistrza Chełmna Stanisława Zawackiego, odbyło się w ratuszu specjalne zebranie na ktore przybyli przedstawiciele miejscowego PTK m.in. dr Skiciński, Kamil Schreyer, Bernaczek oraz Jan Nierzwicki celem omówienia propagandy (dziś użylibyśmy słowa promocji) miasta jako letniska i miescowości turystycznej. PTK przyjęło na siebie propagandę (promocję) jako jedno z zadań statutowych. Na początek zaplanowano wydać specjale afisze. Również Zarząd miasta udostępnił PTK afisze z okazji 700 lecia miasta, które PTK miało rozpowszechnić wraz z drukami reklamowymi za pośrednictwem towarzystw krajoznawczych głównie na terenie Warszawy i Łodzi. Ponadto Jan Nierzwicki zobowiązał się opracować do Związku Polskich Towarzystw Turystycznych specjalny memoriał o Chełmnie jako miejscowości turystycznej i letniskowej celem wręczenia go dyrektorowi Zagórskiemu - Ministerialnemu Wizytatorowi Szkół, który miał przyjechać do Chełmna 3 czerwca1934 r.
W okresie międzywojennym, a dokładnie w latch 30. XX w. Ministerstwo Komunikacji udzielało każdego roku zniżki na przejazdy kolejowe. Członkowie PTK mogli skorzystać z 50 % ulgi przy wykupieniu biletów turystycnych w sezonie letnim tj. od 15 czerwca do 1 listopada. O uldze tej przypominała każdego roku chełmińskim członkom PTK lokalna prasa. Ponadto w 1934 r. miejscowy Oddział PTK wystarał się o dodatkowe zniczki dla swoich członków w Chełmnie. Udało się pozyskać 33 % zniżki na indywidualne przejazdy autobusem do Bydgoszczy, Grudziądza i Wąbrzeźna, 38 % zniżki na bilety do kina "Apollo" oraz 20 % zniżki na zdjęcia wykonywane w zakładzie fotograficznym Lemańskiego, który mieścił się przy ul. Hallera 4.
Dzięki współpracy z Pomorskim Okręgiem Wojewódzkim PTK w Toruniu, chełmiński oddział PTK już 1 grudnia 1935 r. zorganizował w mieście zjazd okręgowy, który poruszał kwestie rozwoju turystyki i daleszego rozwoju krajoznawstwa.
Na przełomie lat 20. i 30 XX w. liczne towarzystwa turystyczne, krajoznawcze, górskie, tatrzańskie i automobilowe próbowały dokonać zjedoczenia organizacji turystycznych formując pierwsze struktury Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego. Przystąpiło do niego również chełmińskie Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Świadczy o tym chociażby zachowana w zbiorach Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie oryginalna legitymacja czlonkowska Nr 3450 z fotografią miejscowej nauczycielki Ady Korsak, ważnej na rok 1936. Na legitymacji znajdują się podpisy prezesa odziału Kamila Schreyera i sekretarza Bernaczaka.
Legitymacja Nr 3450 PTTK na nazwisko Ada Korsak (sygn. MZCH/D/2996)
Dziś trudno jest ustalić czy chełmińskie Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze działało do 1939 r. Należy przypuszczać, że pod koniec lat 30. XX w., tak jak w innych miejscach powróciło do nazwy Polskie Towarzystwo Krajoznawcze lub stosowało tych nazw wymiennie.
Chełmińskie PTK (PTTK) organizowało odczyty, a także miało własną bibliotekę krajoznawczą. W 1939 r. znajdowały się w niej 102 pozycje. Ponadto w II połowie lat 30. XX w, chełmińskie PTTK organizowało dla swoich członków jak i mieszkańców Chełmna liczne wycieczki krajoznawcze. Dla przykładu można podać, że w 1936 r. zorganizowano wyprawę do Ciechocinka i Biskupina.
Działalność chełmińskiego PTK nie ograniczała się tylko do spraw turystyczno - krajoznawczych. W 1935 r. planowało utworzyć sekcję narciarską, a w 1936 r. sekcję opieki nad zwierzętami.
W marcu 1939 r przy Zarządzie Miejskim został utworzony specjalny referat turystyczny, którego zadaniem było zajęcie się sprawami turystyki i wycieczek krajoznawczych oraz szkolenie przewodników. Kierownictwo tegoż referatu powierzono Pawłowi Szołtysiakowi, jednemu z najbardziej doświadczonych urzędników. Referat ten miał współpracować z miejscowym Polskim Towarzystwem Krajoznawczym, Towarzystwem Przyjaciół Chełmna i Ligą Popierania Turystyki.
Po II wojnie światowej długo odradzał się w Chełmnie ruch przewodnicki i turytsyczny. Pierwsze informacje jakie pojawiły się w Ilustrowanym Kurierze Polski z 1968 r. podają, że "od 1952 r. na terenie Chełmna istnieje PTTK w skład którego wchodzi zoorganizowane niedawno koło przewodników oraz klub wycieczek pieszych i kolarskich" (to początek historii obecnego Oddziału PTTK, który 28 grudnia 1960 r. przyją nazwę Oddział PTTK im. Ziemi Chełmińskiej). PTTK miało wówczas współpracować z Polskim Towarzystwem Archeologicznym (powstałym w 1954 r.) i Chełmińskim Towarzystwem Kultury (powstałym w 1963 r.) z którymi wspólnie prowadzić miało koło miłośników miasta i regionu chełmińskiego. Zorganizowanie ruchu przewodnickiego nastąpiło więc w latach 50 – tych XX wieku. Dotychczas jako datę przełomową przyjmowano rok 1966. Na podstawie wspomnień najstarszych członków koła przewodników udało się zebrać informacje odnoszące się właśnie do tej daty. Jednak jak widzimy, pamięć bywa ulotna. A nowe badania i poszukiwania dają nowe światło na tę historię. Krok po kroku odnajdywane są kolene ciekawe artykuły, wzmianki opisujące powojenną historię turystyki w Chełmnie. Skromnym ale niezwykle cennym źródłem stały się również materiały przekazane przez Jadwigę Kowalsą - siostrę Małgorzaty Kowalskiej dotyczące historii Koła Przewodników PTTK w Chełmnie z lat 70. i 80. XX w.
Wg relacji Pana Tadeusza Pawlaka, na przełomie 1956/1957 r. pierwsi pasjonaci turystyki i historii rozpoczęli oprowadzanie grup po mieście. Były to najczęściej wycieczki młodzieży ok. 20 osobowe, które przybywały do Chełmna z Bydgoszczy statkiem. Opowieść rozpoczynała się na przystani na Wisłą. Prezentowano w niej historię prawa chełmińskiego, były opowieści o ratuszu i pręcie chełmińskim, farze i wejście na wieżę, klasztor z Wieżą Mestwina, kościół podominikański i mury obronne. Opowieści wówczas snuli: Tadeusz Pawlak (rocznik 1935) - inspektor w powiatowej komisji planowania, Roman Szymański (rocznik 1931) - przewodniczący Powiatowej Komisji Kultury Fizycznej, Maksymilian Błażejewicz (rocznik 1936) inspektor w powiatowej komisji planowania oraz Lech Lewandowski (rocznik 1937) - pracownik Wydziału Spraw Obywatelskich.
W latach 60. XX w. kolejna grupa pasjonatów historii naszego miasta rozpoczęła regularne oprowadzanie turystów (w tym. m.in. nieżyjący już koledzy: Małgorzata Kowalska, Halina Pęska, Stanisław Kalczyński, Janusz Szwedowski, Zbigniew Zawadzki, Jerzy Kałdowski czy Edmund Hennig). W ostatnich latach do zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej trafił ciekawy zbiór pamiątek po pierwszym dyrektorze Jerzym Kałdowskim. Wśród nich nalazł się maszynopis "Dzieje Chełmna i zabytki Chełmna. Materiały dla przewodników po Chełmnie", Chełmno, styczeń 1960 r. Był to rodzaj informatora w którym Koło Przewodników PTTK w Chełmnie opracowało materiały historyczne dot. Chełmna. Podawano w nim również pierwsze informacje statystyczne podające, że w 1959 r. odwiedziło Chełmno 12 tyś. turystów, a Koło Przewodników przygotowywało się do obchodów Millenium.
Inną pamiątką, która trafiła w tym czasie do zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej była również legitymacja przewodnicka infomująca, że Jerzy Kałdowski jest przewodnikiem przy tutejszym Oddziale od 1964 r. Dotychczas jest to najstarszy dokument potwierdzający uprawnienia przewodnickie po naszym terenie wydany po II wojnie światowej.
sygn. MZCH/E/2197/2
Wg zachowanych archiwaliów wiemy, że w 1977 r. przewodnikami po Chełmnie byli: Czesław Andruszkiewicz, Edmund Hennig, Stanisław Kalczyński, Jerzy Kałdowski, Małgorzata Kowalska, Jerzy Michalski, Halina Pęska, Janusz Szwedowski, Roman Szymański i Zbigniew Zawadzki. Z racji zwiększoengo ruchu turystycznego w mieście przygotowano wówczas kurs przewodnicki dla młodzieży, która wsparłaby swoją działalnością dotychczasowych przewodników. Społecznie opiekę nad młodymi adeptami otoczyły Małgorzata Kowalska i Halina Pęska. Dostarczyły stosowne podręczniki, przygotowały cykl zajęć i wycieczek po mieście i okolicy. Do kursu przystąpiło początkowo 10 osób, niestety przy końsu pozostały 3, a do egzaminu nie przystąpiła żadna z osób.
30 maja 1977 r. zoorganizowano przewodników w statutową komórkę organizacyjną czyli w Koło Przewodników PTTK. Z inicjatywą tą wystąpił Zarząd Oddziału PTTK celem uporządkowania spraw organizacyjnych i wprowadzenie form i zasad odpowiedzialności za słowo mówione do przybyłych turystów.
W 1977 r. członkowie Koła Przewodników PTTK w Chełmnie oprowadzili 118 wycieczek, w których wzięło udział 4946 uczestników.
Na podstawie zachowanych archiwaliów, przez wiele lat, w latach 80. XX w. Prezesem Koła Przewodników PTTK w Chełmnie była Halina Pęska (aż do śmierci w 1989 r.), a Oddział PTTK i Koło Przewodników PTTK miało swoją siedzibę w lokalu przy Rynku 12.
W dniach 22 - 23 września 1984 r. Stanisław Kalczyński brał udział w eliminacjach regionalnych do XIII Krajowego Konkursu Krasu Krasomówczego w Inowrocławiu.
Wg zachownych materiałów w 1985 r.członkowie Koła Przewodnikó PTTK przygotowali następujące referaty: "Sladami powstania styczniowego na Pomorzu" (E.Hennig), "Architektura sakralna w Chełmnie" (J.Szwedowski), "Jan Kanty Grodzki" (P.Bokota).
Wg zachowanego spisu z 1985 r. przewodnikami w Chełmnie byli: Jerzy Kałdowski, Zbigniew Zawadzki, Stanisław Kalczyński Edmund Hennig, Janusz Szwedowski, Małgorzata Kowalska, Piotr Bokota, Karol Nogalski, Leokadia Nogalska, Teresa Maklakiewicz i Halina Pęska. Natomiast osoby,, które wyraziły chęć do egzaminu eksternistycznego w maju 1986 r. To: Stanisław Leśniewski, Dariusz Pęski, Mariusz Duchnowski, Tomasz Witos, Jolanta Kubacka i Stanisława Motylewska.
Z ciekawych przedsięwzięć jakie udało się zrealizować Kołu Przewodników PTTK w Chełmnie w 1986 r. należy wymienić m.in. spotkanie z prof. Karolem Górskim i jego prelekcja "Organizacja pierwszej sieci szkół polskich dla dziewcząt XVI/XVII w. na przykładze Magdaleny Mortęskiej (11.01.1986), prelekcja Jerzego Kałodwskiego "Ignacy Danielewski autor Wisly", podadanka Stefan Rafińki "150 lecie Gimnazjum w Chelmnie"., wykład Piotra Bokoty "Jan Kanty Grodzki - profesor Akademii Chełmińskiej".
Z początkiem lat 90 – tych XX wieku nastąpiło znaczne załamanie jego rozwoju. Wielu przewodników odeszło lub zrezygnowało z aktywnej działalności. W 1996 roku reaktywowano działalności chełmińskiego Koła Przewodników PTTK. Wówczas po odbytym kursie przewodnickim szeregi osób oprowadzających po mieście zasiliło 13 kursantów. Od chwili reaktywowania Koła Przewodników PTTK w Chełmnie nie zmienił się jego Zarząd. Od 5 grudnia 1997 roku prezesem jest Anna Grzeszna-Kozikowska, skarbnikiem Jadwiga Alaba-Wesołowska, a sekretarzem Władysław Flieger (od 2024 r. zastąpiła go kol. Joanna Stolarska Kurowska). Z każdym rokiem chełmińscy przewodnicy oprowadzają większą ilość wycieczek. Do Chełmna przybywa coraz więcej turystów ciekawych jego historii i tradycji. Od samego początku reaktywowania Koła ciekawą inicjatywą stało się organizowanie „Spacerków po Chełmnie”. Pomysł ten został zaczerpnięty od kolegów – przewodników z Torunia. Ich inicjatorem był w 1993 roku nestor toruńskich przewodników Benon Frąckowski, który „Spacerki po Toruniu” uważa za swoje „ulubione dziecko”. Pomysł przyjął się również w Chełmnie. Od 1997 roku „Spacerki po Chełmnie” weszły na stałe do terminarza letnich wydarzeń Chełmna. Z każdym rokiem organizowanych jest więcej grup „spacerkowiczów" i za każdym razem przybywa większa grupa turystów. Goście biorący udział w wycieczkach to nie tylko mieszkańcy Chełmna ale również turyści przybywający m.in. ze Świecia, Torunia, Grudziądza, Bydgoszczy, Nakła i wielu innych miast. Stałymi trasami stały się wycieczki po chełmińskich kościołach, trasa do Kałdusa i Starogrodu, gdzie od kilku lat archeolodzy prowadzą prace badawcze oraz wycieczki rowerowe po okolicy w tym m.in. śladami mennonitów, fortyfikacji, śladami martyrologii czasów II wojny światowej czy po okolicach Świecia. „Spacerki po Chełmnie” rozpoczynają się zawsze w okolicach weekendu 1 maja, a następnie prawie w każdą niedzielę w godzinach przedpołudniowych przewodnicy zapraszają na kolejne wycieczki.
Innym ciekawym przedsięwzięciem Koła Przewodników PTTK w Chełmnie jest organizowanie corocznych „Warsztatów dla Przewodników”. Pierwsze Warsztaty odbyły się w 2007 roku i ściągnęły do Chełmna kolegów przewodników, którzy chcieli na nowo odkryć uroki tego miasta. Obecnie Warsztaty odbywają się każdego roku najczęściej w trzecią sobotę września i przybywa na nie sporo przewodników m.in. z Grudziądza, Torunia, Bydgoszczy czy Inowrocławia. Spotkania te mają na celu przybliżyć dzieje Chełmna, historię jego zabytków, a także wskazać kolegom przewodnikom z uprawnieniami terenowymi tajniki poruszania się z grupą po mieście. Chełmińscy przewodnicy nie ograniczają się tylko do oprowadzania grup zwiedzających po Chełmnie. Starają się na bieżąco uzupełniać i zdobywać nową wiedzę. Dlatego w okresie zimowym spotykają się na warsztatach szkoleniowych, wymieniają się fachową literaturą, wygłaszają wewnętrzne pogadanki i prelekcje.
Członkowie Koła prowadzili również ciekawe wykłady. M.in. koleżanka Jadwiga Alaba - Wesołowska w grudniu 2000 roku wygłosiła wykład u kolegów toruńskich na temat: "Magdalena Mortęska - ksieni zakonu benedyktynek w Chełmnie", a kolega Władysław Flieger w marcu 2001 roku w chełmińskim Ratuszu wygłosił prelekcję połączoną z pokazem "Z historią o białej broni".
W 2000 roku Anna Grzeszna – Kozikowska przy współpracy Elżbiety Pawelec opracowały również nowy przewodnik po Chełmnie, który został wydany na zlecenie Urzędu Miasta. Ze względu na duże zainteresowanie doczekał się on już kolejnych wydań w języku polskim, a także wersji angielskiej i niemieckiej.
Koło Przewodników PTTK w Chełmnie docenione zostało również przez wyższe struktury PTTK. Jedna z członkiń chełmińskiego Koła Przewodników – koleżanka Małgorzata Kowalska otrzymała w lipcu 2005 roku najwyższe – honorowe odznaczenie w dziedzinie przewodnictwa. Zarząd Główny PTTK na wniosek chełmińskiego Koła Przewodników przyznał jej Odznakę „Zasłużony Przewodnik”. Łącznie w Polsce na lata 2005 – 2006 przyznano tylko 200 takich wyróżnień, a koleżanka Małgorzata Kowalska otrzymała legitymację z nr 11/2005, co również świadczy o docenieniu pracy naszych przewodników. To dzięki Małgorzacie Kowalskiej reaktywowało się Koło Przewodników PTTK w Chełmnie. Młodym adeptom przewodnictwa przekazała bezcenny skarb jakim jest wiedza o naszym mieście i okolicy oraz pasję jaką powinien kierować się każdy przewodnik. To ona prowadziła wszystkie zajęcia praktyczne podczas kursu przewodnickiego w 1996 roku. Kolejną osobą, która otrzymała odznaczenie "Zasłużonych Przewodnik", była kol. Anna Grzeszna - Kozikowska - prezes koła Przewodników PTTK. Odznaczenie zostało przyznane w 2023 r., a wręczone podczas Wojewódzkich Obchodów Dnia Przewodnika, które odbyły się w Bydgoszczy 10 kwietnia2024 r. Natomiast podczas „Dnia Turystki”, który był organizowany w Chełmnie w dniu 3 października 2008 roku Prezes Koła Anna Grzeszna – Kozikowska odznaczona została odznaką honorową „Za zasługi dla Turystyki”, przyznaną przez Ministra Sportu i Turystki, a wręczał ją Marszałek Województwa Kujawsko – Pomorskiego Piotr Calbecki. Takie same wyróżnienie otrzymali również Władysłw Flieger (2018) i Elżbieta Pawelec (2019). Niezwykle ważnym wyróżnieniem dla Koła Przewodników PTTK w Chełmnie było również wręczenie w 2016 roku tytułu "Odkrywca 2016" za działalność na rzecz popularyzacji turystyki i krajoznawstwa przyznawane przez Marszałka Województwa Kujawsko - Pomorskiego. Specjalne wyróżnienia i podziękowania z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika otrzymali również koledzy: Władysław Flieger, Jadwiga Alaba - Wesołowska, Elżbieta Pawelec (2016), Sławomir Grabowski (2019), Jolanta Jaszczak (2020), Anna Grzeszna - Kozikowska (2021), Monika Szwarocka - Loba (2022), Piotr Badziąg (2023), Joanna Stolarska - Kurowska (2024).
W 2020 r. do Koła Przewodników PTTK w Chełmnie dołączyli nowi koledzy, którzy ukończyli kurs przewodnicki organizowany przez Oddział PTTK im. ks. Władysława Łęgi w Grudziądzu. Szeregi koła chełmińskiego zasilili: Monika Szwaroca - Loba, Joanna Stolarska - Kurowska, Piotr Badziąg, Jarosław Nowak, Hanna Filarska i Magda Patulska.
Od kilku lat Koło Przewodników PTTK w Chełmnie organizuje dla członków koła i swoich rodzin, tak jak członkowie PTK w okresie międzywojennym, wyprawy krajoznawcze. Mają one na celu przybliżyć historię bliższych i dalszych regionów Polski a także służą integracji środowisk PTTK. Chełmińscy przewodnicy odwiedzili już w ten sposób m.in. Malbork (2020), Gniezno (2022), Frombork (2023), Olsztyn (2024), Łódź (2025), Włocławek (2026).
Obecnie przewodnicy chełmińscy przygotowują się do kolejnego sezonu turystycznego.
Opracowała: Anna Grzeszna – Kozikowska
Poprawki i uzupełnienia 25.02.2026
Wykaz zmarłych przewodników:
Ada Korsak (2.06.1888 - 21.04.1977)
Halina Pęska (13.09.1937 - 18.08.1989)
Edmund Hennig (16.12.1942 - 16.08.1991)
Stanisław Kalczyński (21.10.1926 - 15.05.2003)
Małgorzata Kowalska (23.08.1948 - 14.07.2006)
Jerzy Kałdowski (4.02.1933 - 6.03.2011)
Piotr Bokota (5.04.1960 - 7.09.2011)
Zbigniew Zawadzki (04.01.1931 - 16.05.2012)
Janusz Szwedowski (22.03.1941 - 31.01.2014)
Władysław Flieger (27.06.1949 - 25.10.2024)
Piotr Badziąg (08.05.1966 - 14.04.2026)
Bibliografia
Źródła:
APT, Akta miasta Chełmna, sygn. 1316 - Protokoły posiedzeń Rady Miejskiej w Chełmnie 1924 - 1939
APT, Akta miasta Chełmna, sygn. 1569 - Polskie Towarzystwo Krajoznawcze [1925-1935]
APT, Akta miasta Chełmna, sygn. 1643 - Powszechna Wystawa Krajowa 1929,
MZCH, sygn. MZCH/B/4580 - Dzieje Chełmna i zabytki Chełmna. Materiały pomocnicze dla przewodników po Chełmnie, Chełmno - styczeń 1960
Archiwum Koła Przewodników PTTK w Chełmnie
Prasa:
Dzień Pomorza Nr 243/1937,
Jantarowe Szlaki Nr 3-4/1973, Gdańsk marzec - kwiecień 1973
Nadwiślanin Nr 96, 128, 141/1933,
Nadwiślanin Nr 26, 93/1934,
Nadwiślanin Nr 23, 75/1935,
Nadwiślanin Nr 27, 83, 86, 101/1936,
Nowości. Dziennik Toruński, z dn.19.01.1984, s.4
Pielgrzym Nr 30, z dn. 11.03.1939, s.3
Słowo Pomorskie Nr 113, 132/1922,
Ilustowany Kurier Polski, z dnia 14 kwietnia 1968 r.
Wspomnienia:
Relacja Tadeusza Pawlaka przekazana Annie Grzesznej Kozikowskiej w dniu 22 sierpnia 2025 r.
Literatura:
Grabowski Jan, Chełmno, Pomorska Agencja Turystyczna Toruń 1929,
Kwiatkowska Eugenia, Chełmno współczesne na tle jego przeszłości, Toruń 1984,
Nierzwicki Jan, Krótki Przewodnik po Chełmnie, Chełmno [1929 i 1930],
Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany Przewodnik po Chełmnie i Świeciu, Lwów - Warszawa 1924,
Soborska - Zielińska Anna, Parki i ogrody Chełmna, Chełmno 1999,
Stolarzewicz Ludwik, Chełmno, Chełmno 1921,
strony internetowe
https://forum-pttk.pl/index.php?co=wiadomosc&id=23243 [dostęp 30.06.2024]
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Fotorelacje - nagrody, wyróżnienia, odznaczenia
Kolejne nagrody, wyróżnienia i podziękowania.
22 luty 2016 - z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika w Grudziądzu wyróżnienie otrzymała Elżbieta Pawelec
Fot. Anna Grzeszna - Kozikowska
----------------------------------------------
23.02.2019 -z okazji Międzynaorodwego Dnia Przewodnika w Bydgoszczy wyróżnienie otrzymał Sławomir Grabowski
Fot. Elżbieta Pawelec
---------------------------------------------
Dnia 6 października 2019 r. kolega Władysław Flieger otrzymał z rąk ks. kapelana ppłka Piotra Wszelakiego
odznaczenie pamiątkowe z okazji 100 - lecia Ordynariatu Polowego WP "w dowód uznania za zasługi dla
Ordynariatu Polowego WP z darem pamięci i modlitwy"
Fot. Anna Grzeszna - Kozikowska
--------------------------------------------------------
16 października 2019 r. z okazji Światowego Dnia Turystyki, który odbył się w Toruniu w Dworze Artusa kol. Elżbieta Pawelec
został wyrózniona honorową odznaką "Za zasługi dla turystyki" przyznaną przez Ministra Sportu i Turystyki.
Fot. Anna Grzeszna - Kozikowska
-----------------------------------------------------------------
Dnia 20 listopada 2019 r. koledzy Jadwiga Alaba - Wesołowska i Władysław Flieger odebrali z rąk burmistrza
miasta Chełmna podziękowanie za pomoc w realizacji przedsięwzięcia "Przywitajmy lato w Chełmnie"
Fot. Joanna Prządka (www.e-chelmno.pl)
-----------------------------------------------------
Dnia 22 lutego 2020 z okazji Międzynarodowego dnia Przewodnika, który odbył się w Kruszwicy Kol. Jolanta Jaszczak otrzymała specjalne podziękowanie od Marszałka Piotra Całbeckiego.
Fot. Jolanta Jaszczak
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dnia 26 czerwca 2021 r. z okazji Wojewódzkich Obchodów Dnia Przewodnika Turystycznego, jakie odbyły się w Forcie Wielka Księżą Góra
Prezes Koła odebrała wyróżnienie za całokształt pracy i wkład w rozwój turystyki w województwie kujawsko - pomorskim.
Fot. Piotr Bilski
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Z okazji Światowego Dnia Turystki, jaki odbył się w Chełmnie 25 wrezśnia 2021 r. Koło Przewodników PTTK w Chełmnie zostało
wyróznione przez Marszałka Województwa Kujawsko - Pomorskiego Srebrnym Medalem Marszałka Województwa Kujawsko - Pomorskiego
„Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis”.
Fot. Czas Chełmna.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dnia 4 czerwca 2022 r. z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika, który odbył się w Myślęcinku
wyróznienie otrzmała Monika Szwarocka - Loba
Fot. Anna Grzeszna - Kozikowska
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dnia 3 czerwca 2023 r. z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika, który odbył się w Radzyniu Chełmińskim
specjalne podziękowanie za wkład pracy w zakresie turystyki otrzymał kol. Piotr Badziąg. Gratulujemy.
Fot. Anna Grzeszna - Kozikowska
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Chełmna z dnia 20 września 2023 r. Władysław Flieger otrzymał tytuł
"Załużony dla Miasta Chełmna".
Fot. dzięki uprzejmości e-chelmno.pl
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dar 11 Listopada. - Z okazji Narodowego Święta Niepodległości, podczas uroczystości które odbyły się na Rynku
Koło Przewodników PTTK w Chełmnie przekazało do zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej trzy
fotografie pochodzące z miejscowych atelier O.Wilkiego, A.Jackobiego i C.Ellera.
Foto dzięki uprzejmości e-chelmno.pl
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dnia 11 lutego 2024 r. podczas uroczystej Gali Wręczęnia Złotcyh Prętów Chełmińskich
przez Burmistrza Miasta Chełmna Artura Mikiewicza nominacje otrzymali członkowie naszego Koła Przewodników PTTK:
Kol. Władysław Flieger w kategorii Osobowość
Kol. Anna Grzeszna - Kozikowska w kategorii Promocja Miasta
Foto dzięki uprzejmości e - chelmno.pl
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dnia 10 kwietnia 2024 r. z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika Turystycznego, który odbył się w Bydgoszczy, kol. Joanna Stolarska - Kurowska
otrzymała wyróżnienie za wkład pracy w rozwój turytyki na terenie województwa kujawsko - pomorskiego przyznane przez Marszałka Piotra Całbeckiego.
Fot. A.G.-K.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Podczas tychże uroczystości również Prezes Koła Przewodników PTTK w Chełmnie została wyróżniona odznaką honorową "Zasłużony Przewodnik PTTK"
przyznaną przez PTTK Zarząd Główny Komisja Przewodnicka.
Fot. Bogumił Korzeniowski
----------------------------------------------------------
28 listopada 2025 r Przewodnicy PTTK świętowali podczas Regionalnej Sesji Jubileuszowej Koła Przewodników PTTK w Toruniu. Świętowano 70 + 3 lecie Koła Przewodników w Toruniu i 150 lekcje zorganizowanego przewodnictwa. Członkowie Koła Przewodników PTTK w Chełmnie otrzymali również zaszczytne wyróżnienia. Kol. Elżbieta Pawelec brązową a kol. Anna Grzeszna-Kozikowska złotą honorową odznakę PTTK.
Fot. Sławomir Kowalski
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Aktualizacja: A.G.-K. - 25.02.2026 r.