Mongolia z wypraw Tomasza Biernawskiego

 

     Tomasz Biernawski to jeden z najwybitniejszych obecnie polskich scenografów filmowych. Jest absolwentem Wydziału Etnografii Uniwersytetu Warszawskiego. W okresie studiów był organizatorem i współzałożycielem Studenckiego Klubu Jeździeckiego w Warszawie. Swoją przygodę z filmem rozpoczą jeszcze w latach 60 – tych XX wieku podczas  realizacji "Pana Wołodyjowskiego". Wówczas  jako jeździec brał udział w scenach konnych. Po studiach podją pracę w Państwowym Muzeum Etnograficznym. W ramach gromadzenia materiałów do prac naukowych na temat Indian północnoamerykańskich przebywał w USA. Pracował tam jako trener i zawodowy jeździec. Po powrocie do kraju w 1973 roku zaangażował się  przy produkcji filmu "Hubal", gdzie zajmował się przygotowaniem koni i jeźdźców do zdjęć.Wówczas to  posypały się inne propozycje zawodowe. Tomasz Biernawski ma za sobą kilkadziesiąt filmów przy których pracował jako jeździec i instruktor. Jednocześnie od chwili współpracy przy militariach w filmie "Gniazdo" (1974) w reżyserii Jana Rybkowskiego związał się zawodowo z Zespołami Filmowymi, uzyskując z czasem pierwszą kategorię dekoratora wnętrz i drugiego scenografa. Specjalizuje się obecnie w militariach, kostiumach wojskowych i tematyce "etnograficznej". Uczestniczył przy produkcji kilkudziesięciu filmów, wśród nich warto wymienić: "Gniazdo" (1974), "Królowa Bona" (1980), "Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny" (1982), „Wilczyca” (1982), 'Wierna rzeka"(1983), "Przyłbice i kaptury' (1985), "Lista Schindlera"(1993), „Dzieje Mistrza Twardowskiego” (1995), „Ogniem i mieczem” (1999), "Stara baśń" (2003), "Szatan z siódmej klasy” (2006) czy „Bitwa Warszawska” (2010).

     Ponadto Pan Tomasz Biernawski jest również autorem wielu wystaw prezentowanych w  polskich muzeach. Prezentują one liczne kostiumy i rekwizyty z producji filmowych a także z własnych kolekcji.

     Pan Tomasz już po raz trzeci gości w chełmińskim muzeum. Poprzednie aranżowane przez niego wystawy w Chełmnie to: „Kostiumy i rekwizyty z „Ogniem i mieczem” oraz „Kostiumy i rekwizyty ze „Starej Baśni”. Ekspozycje te cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem. Tym razem zaprezentował swoją kolekcję przedmiotów pochodzących w wypraw do Mongolii. Wystawa ta prezentowana była już m.in. w Muzeum Jeździectwa i Łowiectwa w Warszawie, CBWA w Gorlicach, Muzeum w Szczytnie i Muzeum w Chojnicach. Tomasz Biernawski był dwukrotnie w Mongolii w 1976 i 2004 roku. Jak sam mówi kraj ten bardzo go urzekł. Jako etnograf jest zawsze pod dużym wrażeniem innych kultur. Ostatni pobyt w Mongolii związany był ze zleceniem jakie otrzymał z brytyjskiej stacji BBC. Zajął się przygotowywaniem dokumentacji filmowej, a także kostiumów i rekwizytów do powstającego filmu „Czyngis-chan”. Wśród eksponatów na wystawie odnajdziemy przedmioty codziennego użytku, odzież, tkaniny, w tym wojłoki do okrywania ścian jurty, pojemnik i miseczki do herbaty, a także miseczki do picia kumysu-ulubionego napoju Mongołów, wyprodukowanego ze sfermentowanego kobylego mleka. Na ekspozycji pokazano również zbiór oporządzenia jeździeckiego używanego przez Mongołów i przedmiotów związanych z ich głównym zajęciem, czyli pasterstwem i hodowlą koni. W tej grupie znajdują się ogłowia końskie, siodła, strzemiona, arkany. Część zgromadzonych przedmiotów pochodzi z końca XIX wieku, a także z lat 20 – tych wieku XX. Pan Tomasz nabywał je podczas poszukiwań rekwizytów do filmu na licznych bazarach lub od miejscowej ludności. Ciekawym uzupełnieniem wystawy są także oryginalne fotografie prezentujące w głównej mierze konie, a także zaplecze planu filmowego.

     Pan Tomasz chętnie opowiada o swojej pracy. Mimo dużej uciążliwości daje ona jednak możliwości poznania, a przede wszystkim podróżowania. Nie są to co prawda wyjazdy turystyczne ale mimo licznych obowiązków i pracy znajduje czas na zwiedzanie oraz poznawanie nowych miejsc. Obecnie jednak zmienił się system pracy na planie filmowym. W latach 60 – tych i 70 – tych XX w. produkcje trwały dwa lub trzy lata. Dawało to m.in. scenografom i rekwizytorom czas na bardzo dokładne przygotowywanie się do zdjęć. Obecnie filmy, ze względu na bardzo wysokie koszty, powstają w ciągu 30, 60 lub 75 dni zdjęciowych. Jest to olbrzymie tempo pracy, a czas przygotowywania dekoracji, kostiumów i rekwizytów jest niezmiernie krótki. Duże produkcje historyczne powstają obecnie raz na dwa lub trzy lata.

     Obecnie Pan Tomasz Biernawski przygotowywuje się do dużej produkcji włoskiej „Odsiecz Wiedeńska”

Opracowała:
Anna Grzeszna – Kozikowska
Na podstawie:
www.filmpolski.pl
wywiad z Tomaszem Biernawskim